Vrije winterrondleiding in overvol museumpark

Stralend zonnig winterweer en nog 2 dagen Kerstvakantie voor de kinderen. Laten we naar het Openluchtmuseum gaan, lijkt half Nederland gedacht te hebben. En dat hebben we geweten vandaag. Een geweldige sfeer ondanks overvolle trams, gebouwen en ervaringslocaties zoals het kerkje met koormuziek en het kindererf waar je broodjes kunt bakken.

In die drukte stond ik om 1300 uur klaar om de winterrondleiding over te nemen van collega Peter C.
Tsja dan ben ik niet verbaasd met ruim meer dan 20 belangstellenden.

De rosoliemolen moet ik helaas overslaan omdat de bezoekers er al bijna uitrollen. Gelukkig kunnen we wel in Vierhouten kennis maken met de echte winterkleding van vroeger: de lange jaeger onderbroek en de wollen borstrok. Via de deel waar de tabak te drogen hangt, komen we weer in de buitenlucht. We lopen door naar Varik waar we op de deel de hondenkarn met tredmolen leren kennen. Gelukkig kennen de kinderen dat systeem van hun cavia's.
Sarah is trots op haar grote fornuis waarin het vuur stevig brandt en waar de zakketel laat zien hoe je veel water kunt koken door deze in het vuur te hangen.

In Hoogmade maken we kennis met de welvaart van Cees van Leeuwen en ook nog even met Kerstmis en Sinterklaas.  Een maal weer buiten is er een slim kind bij dat oppert dat de kruisen op de muur van het oudste boerderijdeel weleens zouden kunnen dienen om de kwade geesten te verdrijven. Chapeau !!

Via de paltrokmolen en de schapenboet van Texel komen we langs de centrale Kerstmarkt en vinden we bij Marc in de smederij nog wat warmte en ruimte om met de hele groep even bij te komen.

Voor en later in de remise vertel ik het verhaal van het ontstaan en de ondergang van de Arnhemse tram en de wederopstanding in ons museum t.b.v. bezoekers die slecht ter been of invalide zijn. Aan de overvolle trams is te zien dat ook gewone bezoekers graag meerijden.

Na een afscheid met dankwoorden loop ik met een kleine groep door naar het kerkje waar we naar koorzang luisteren van het koor Klankkleur.

Serviceclub van jonge mensen borrelt in Jordaancafé Tante Stien met rondleiding

De eerste rondleiding in het nieuwe jaar begint in het Jordaanse café in onze Westerstraat.  Daar verzamelen de jonge mensen van een Arnhemse Serviceclub voor hun nieuwjaarswensen met koffie en dan eerst een rondleiding, die ik mag geven.

Onze beroepsverteller Johnny had ik onze komst naar de rosoliemolen aangekondigd, en bij binnenkomst ontmoeten we meteen de goed voorbereide olieslager/molenaar die John  op dat moment helemaal is. Hij weet te boeien met zijn verhaal en smeuiige details en hij laat ons tenslotte ook de herrie van het olieslaan beleven; niet om de olie maar om de veekoeken die overblijven.

Na een intermezzo bij Harreveld stappen we op de tram naar de tramremise. Helaas is de microfoon kapot en buiten is het donker om deze tijd dus even vrij spelen voor de groep.

Vanaf de tramremise lopen we naar de smederij waar Marc (al ingeseind door Connie) klaar staat met groot vuur en een gloeiend stuk ijzer in de tang. De grote groep past er maar net in hier maar Marc weet ook de zijvleugels goed te bespelen en bij de les te houden. Een paar fraaie vierkante nagels vormen het resultaat.

Op de Kerstmarkt op het Zaanse plein krijgt de voorzitter van de club een iets grotere hamer dan hij gewend is en hij weet hiermee inderdaad de bel van de Kop van Jut prima te raken. Enkele dames komen er bijna maar de bel klinkt helaas niet meer.

Via een groepsfoto op de gele brug van Ouderkerk lopen we terug naar café Stien voor de gezamenlijke borrel en het schaatsen. In het café is het juist heerlijk dat de groep groot is en het café helemaal vult met gekwetter en vrolijkheid.

Meike en Marlijn bedanken me namens de groep voor de rondleiding die goed in de smaak gevallen is, en voegen daar nog een heerlijke wijn aan toe.

Ambulancepersoneel houdt teambuildingsdag

Op woensdag 7 december en op woensdag 14 december mag ik samen met 4 collega-rondleiders een groep ambulance-medewerkers rondleiden die een teambuildingsdag houden in ons museum.

De eerste dag rijd ik,  na een start bij de rosoliemolen, met de groep naar de Viersprong waar direct de voorkeur voor de brouwerij wordt uitgesproken. Na een proefglaasje bezoeken we de oude brouwerij die tegenwoordig geheel voorzien is van uitleg middels enkele fraaie dialogen.
Via de dodendraad en de papiermolen komen we op het Zaanse Plein bij de kop van Jut die flink onder handen genomen wordt. Via bakkerij, koopmanswoning en stolpboerderij komen we bij de Westerstraat waar de glühwein staat te wachten, voorafgaand aan de winterspelen.

De tweede dag bezoek ik na de rosoliemolen Vierhouten en Varik waar Sarah de juiste snaar weet te raken. Via de Kerst en St Nicolaas in Hoogmade bereiken we de scheepswerf waar veel belangstelling is voor de bouw van een eikenhouten boot, en voor de kunst van het hout buigen.

Ook nu weer veel plezier bij de kop van Jut en dan weer een snelle wandeling via het molenpunt bij de brug van Ouderkerk naar Westerstraat en glühwein.
Eigenlijk is een uur te kort voor een rondleiding als deze. Ik arriveer met mijn groep als laatste en met een overschrijding die de horeca me niet in dank afneemt, al blijft iedereen vriendelijk. De teambuilding moet ook hier weer op tijd beginnen uiteraard.

Gasbedrijf uit Noord Nederland met honderden medewerkers in ons museum

Vandaag mag ik met vijf collega-rondleiders een groep medewerkers van een groot gasbedrijf rondleiden tussen de workshops door.  Ze krijgen allemaal een lunchbox mee waaruit tijdens de rondleiding gegeten kan worden. De enige voorwaarde die we meekrijgen is dat alle medewerkers in ieder geval de bierbrouwerij bezoeken.

Na de vlotte indeling in zes groepen ga ik van start met een groep mannen die in de techniek zitten.  We starten bij de paltrokmolen en haar geschiedenis die aan de basis lag van onze welvaart in de 17de eeuw. Via de vijzelmolen en de ophaalbrug van Ouderkerk bereiken we de koopmanswoning van de familie Honig. Doorlopend door de ambachtsbuurt bereiken we de VGL-loods waar we naar binnen gaan.  De geschiedenis van het echtpaar Van Gend en Loos en de overnames door de NS en door DHL spreken snel tot de verbeelding.
Voor de remise wordt een Rotterdamse vierasser  op gang gebracht door een trambestuurder in opleiding, gecoached door Rob van O.  De mannen hebben veel belangstelling voor het trambedrijf en via een van de grote deuren komen we in de remise waar de meeste van onze trams wachten op het winterhoogseizoen. Er is veel te zien en te vertellen en met enige moeite krijg ik de groep weer naar buiten. We lopen via Freija naar de ja-knikker waar de video gewoon blijkt te draaien in het laagseizoen. Dat is de spijker op zijn kop want er zijn vele oud-collega's en familieleden te zien bij de aanleg van het aardgasnet door Nederland. Helaas kan ik de ja-knikker niet laten draaien. 
We wandelen door langs het kerkje en de watersnoodwoning, en zo komen we met de groep van Ruud samen in de bierbrouwerij  waar we ons het bokbier goed laten smaken.

Omdat de klok van 1400u nadert (dan starten de workshops weer) haasten we ons via de dodendraad en de papierschepperij naar de Kasteelboerderij waar we hartelijk afscheid nemen.

Komende woensdag mag ik nog een groep van dit bedrijf ontvangen voor een rondleiding.

Beroepsuitje van Brabantse uitvaartondernemer

Als rondleider word ik soms op de proef gesteld en extra gemotiveerd door de specifieke opdracht die wordt gegeven.  Weliswaar gaat het om een bedrijfsuitje van een uitvaartondernemer, toch is de (voor het personeel dan nog geheime) opdracht aan mij om de rondleiding te houden, gericht op rouw-rituelen gelieerd aan situaties in ons museum.
Via Suzanne weet ik weer op het spoor te komen van een presentatie (PowerPoint) die een collega-rondleider ooit heeft gegeven tijdens een (toen nog bestaande) rondleidersvergadering.  Deze bestaat echter geheel uit prachtige foto's maar bevat geen teksten, en gaat ook niet over specifieke situaties in ons museum.
Via onze conservatoren Leendert en Carianne kom ik echter in het door Renate achtergelaten dossier over begrafenisrituelen en andere rouwrituelen. Er blijkt een heus onderzoek met tien studenten gedaan te zijn gedaan vele jaren geleden.  Ook is ooit geprobeerd een complete collectie over uitvaart in ons museum op te nemen maar deze is uiteindelijk naar uitvaartmuseum Tot Zover in Amsterdam gegaan. Tot  nu toe ook voor mij al een erg leerzame opdracht. Met een tas vol documenten en boeken keer ik huiswaarts en ik ga daar aan de studie. Ook Herms was bereid direct te gaan zoeken naar een even zoekgeraakt boekwerkje.

In ieder geval ben ik goed voorbereid als ik de groep van deze dag ophaal in het Paard van Marken.
Ik start bij Giethoorn van wege de schitterende foto die ik beschikbaar heb van een punter vol vrouwen op losse houten stoelen met een zwarte jas over hun hoofd, op weg naar een begrafenis.

In Staphorst staat Marjo en zij weet het fijne van de rouwrituelen aldaar, en vooral over de verschillende vormen van rouwkleding die gedragen werd afhankelijk van de nabijheid van het overleden familielid.
En passant bezoeken we ook de potstal, de gruppenstal en hooiberg van de stolp en de bakkerij waar de heerlijke geuren en de openstaande takkenoven voor mooie associaties zorgen.

De wasserij draait wel maar is niet bezet dus ik houd daar zelf een verhaal over het wasproces en het leven van het waspersoneel in die tijd en de werking van rosmolen en stampers.

In Hindelopen bekijken we de verschillende rouwdrachten die ik als kleurenfoto's beschikbaar heb.

Dan eindelijk de Tilburgse huisjes met het busselke en het dode kindje in het tweede huisje. Altijd weer aangrijpend al staan deze groepsbezoekers er toch wat nuchterder tegenover.

Via Etten-Leur (kindererf) waar twee deelnemers vandaan komen en Raamsdonksveer (ook daar komen twee mensen uit mijn groep vandaan) bereiken we de Zeeuwse Kerk.

Hier neem ik afscheid van de groep die ik gelukkig iets meer heb kunnen laten beleven dan alleen maar rouwrituelen.

Alleenstaande minderjarige vluchtelingen genieten in ons museum.

Alleenstaande minderjarige vluchtelingen genieten in ons museum.

Deze specifieke jongere vluchtelingen zonder ouders verblijven doorgaans 3 tot 4 maanden in een COA-opvanglocatie tot de uitslag van de IND-procedure bekend is.

Vandaag mogen we met vier rondleiders ieder een groep jongeren uit o.a Eritrea, Mali en Syrie met begeleider een stukje van Nederland laten beleven in ons museum. Een uitdagende mooie klus voor een rondleider.

Eerst wordt een aantal foto's gemaakt van de hele groep op het entreeplein, met molen, tram en Westerstraat, waarna we opsplitsen in vier deelgroepen. Van de jongeren spreken enkelen een beetje Engels en soms wat woorden Nederlands maar veel is dat niet zodat een visuele rondleiding met veel activiteit en voelen en ruiken mijn keuze is. De begeleiders laten veel aan de jongeren over gelukkig, en die zijn goed in staat om elkaar in eigen taal bij te praten over wat er te beleven is. Ook zijn de mobieltjes zeer ruim vertegenwoordigd zodat van vrijwel alles een foto wordt gemaakt.

Mijn jongeren (waaronder meer dan de helft meisjes) starten bij Saskia in Staphorst en dat is een gouden greep: Saskia draagt een gestipt mutsje en volledig Staphorster dracht. Ze heeft een stapeltje extra mutsjes zodat ieder de verfstippen kan voelen. Direct worden de mutsjes opgezet (ja, ook door de jongens) en een kostelijke serie smartphone-foto's is snel gemaakt. Ik doe er een paar keer aan mee zodat je hier ook een paar foto's kunt zien.

Buiten de deel met potstal vinden we achter de stolpboerderij de nieuwe vijzel waarmee de werking van de watermolen wordt gedemonstreerd. Veel jongens zijn sterk en krijgen al snel een flinke plens water naar boven.

Via de Stolpboerderij met de gruppenstal en de enorme binnenhooiberg, bereiken we het molenpunt en de brug van Ouderkerk a/d Amstel. Ook hier natuurlijk een enorme groepsfoto, al is het maar omdat ieder bruidspaar hier de favoriete plaatjes schiet.

In de bakkerij snuiven we de heerlijke geuren op die alle jonge harten sneller doen kloppen. Veel foto's van de takkenoven en van veel details in de vitrines.

In de wasserij kunnen zowel de jongens als de meisjes even aan het werk in de schrob-kamer en later laten zowaar twee jongens zich verleiden tot de twee kniezitbakjes bij de spoelbak. Nadat ze door hebben hoe je daar moet spoelen, flitsen alle smartphones weer om deze helden te vereeuwigen.

In de smederij smeedt Patrick een spijker/nagel voor de groep en een van de meisjes is overdonderd en dolblij met het eindproduct dat ze cadeau krijgt.

Met de tram rijden we een stukje naar Hoogmade en na de verwondering lopen we door naar Sarah die op Varik de maaltijd aan het bereiden is. Veel belangstelling voor het fornuis en op de deel voor de hondenkarn.

Via Giethoorn en de paltrokmolen lopen we naar de picknickloods waar alle groepen samen lunchen. Met moeite kan de groep nog even wachten met fietsen op het plein en met varen via het pontje.

Ik ben er van overtuigd dat deze jongeren in hun verdere leven het Openluchtmuseum nooit meer zullen vergeten en hopelijk keren ze ooit als gesettelde Medelanders met hun gezinnen terug.

Wietze Landman, 28 september 2016.

Internationale groep via evenementen-bureau

Een internationale groep met veel Amerikanen (voertaal Engels dus) vergadert enkele dagen in de omgeving van Arnhem en wil een ontspanningsdag in het Openluchtmuseum. De te bezoeken locaties en de diepgang van de informatie is echter wel tevoren vastgesteld in de opdrachtbevestiging.  Bij 30 graden een echte uitdaging voor de vier rondleiders van deze morgen.

Na een start bij de Westerstraat (historie NOM, Turken-pension,armoede pottebakkersgang en het café) bezoeken we het blauw loshoes en de rosoliemolen. Omdat een van de molenaars met spoed is weggeroepen wegens familie, kunnen de stampende oliepersen niet draaien vandaag.

In Staphorst verwelkomt Saskia ons met uitleg over de streekdracht (die ze nu niet draagt vanwege de 30 graden). Via de potstal en de nieuwe zelf te bedienen vijzel om water op te pompen, lopen we naar de paltrokmolen waar Marc een demonstratie geeft van de werkende zaagramen.

Via het molenpunt bij de ophaalbrug bereiken we het Zaanse Koopmanshuis.

Omdat het geplande uur al ruim is overschreden lopen we in iets te grote haast via ambachtsbuurt en tramremise langs de Freia fabriek naar de herberg de Hanekamp waar de lunch geregeld is.

Eigenlijk is het geplande uur veel te kort voor de voor deze rondleiding vol vastgelegde objecten waarbij is aangegeven dat de groepsleden voornamelijk weetjesmensen zijn die veel serieuze info willen ontvangen.  In die zin was ik als rondleider niet tevreden omdat ik het uur met drie kwartier heb overschreden wat niet bij allen in goede aarde viel (consumptiebonnen moesten voor 12 uur zijn opgemaakt wat niet echt meer lukte; vreemde regel trouwens)

Een belangrijk deel van de groep liep echter gewoon mee naar de Hanekamp en gaf aan tevreden te zijn met de rondleiding.