Beroepsuitje van Brabantse uitvaartondernemer

Als rondleider word ik soms op de proef gesteld en extra gemotiveerd door de specifieke opdracht die wordt gegeven.  Weliswaar gaat het om een bedrijfsuitje van een uitvaartondernemer, toch is de (voor het personeel dan nog geheime) opdracht aan mij om de rondleiding te houden, gericht op rouw-rituelen gelieerd aan situaties in ons museum.
Via Suzanne weet ik weer op het spoor te komen van een presentatie (PowerPoint) die een collega-rondleider ooit heeft gegeven tijdens een (toen nog bestaande) rondleidersvergadering.  Deze bestaat echter geheel uit prachtige foto's maar bevat geen teksten, en gaat ook niet over specifieke situaties in ons museum.
Via onze conservatoren Leendert en Carianne kom ik echter in het door Renate achtergelaten dossier over begrafenisrituelen en andere rouwrituelen. Er blijkt een heus onderzoek met tien studenten gedaan te zijn gedaan vele jaren geleden.  Ook is ooit geprobeerd een complete collectie over uitvaart in ons museum op te nemen maar deze is uiteindelijk naar uitvaartmuseum Tot Zover in Amsterdam gegaan. Tot  nu toe ook voor mij al een erg leerzame opdracht. Met een tas vol documenten en boeken keer ik huiswaarts en ik ga daar aan de studie. Ook Herms was bereid direct te gaan zoeken naar een even zoekgeraakt boekwerkje.

In ieder geval ben ik goed voorbereid als ik de groep van deze dag ophaal in het Paard van Marken.
Ik start bij Giethoorn van wege de schitterende foto die ik beschikbaar heb van een punter vol vrouwen op losse houten stoelen met een zwarte jas over hun hoofd, op weg naar een begrafenis.

In Staphorst staat Marjo en zij weet het fijne van de rouwrituelen aldaar, en vooral over de verschillende vormen van rouwkleding die gedragen werd afhankelijk van de nabijheid van het overleden familielid.
En passant bezoeken we ook de potstal, de gruppenstal en hooiberg van de stolp en de bakkerij waar de heerlijke geuren en de openstaande takkenoven voor mooie associaties zorgen.

De wasserij draait wel maar is niet bezet dus ik houd daar zelf een verhaal over het wasproces en het leven van het waspersoneel in die tijd en de werking van rosmolen en stampers.

In Hindelopen bekijken we de verschillende rouwdrachten die ik als kleurenfoto's beschikbaar heb.

Dan eindelijk de Tilburgse huisjes met het busselke en het dode kindje in het tweede huisje. Altijd weer aangrijpend al staan deze groepsbezoekers er toch wat nuchterder tegenover.

Via Etten-Leur (kindererf) waar twee deelnemers vandaan komen en Raamsdonksveer (ook daar komen twee mensen uit mijn groep vandaan) bereiken we de Zeeuwse Kerk.

Hier neem ik afscheid van de groep die ik gelukkig iets meer heb kunnen laten beleven dan alleen maar rouwrituelen.

Alleenstaande minderjarige vluchtelingen genieten in ons museum.

Alleenstaande minderjarige vluchtelingen genieten in ons museum.

Deze specifieke jongere vluchtelingen zonder ouders verblijven doorgaans 3 tot 4 maanden in een COA-opvanglocatie tot de uitslag van de IND-procedure bekend is.

Vandaag mogen we met vier rondleiders ieder een groep jongeren uit o.a Eritrea, Mali en Syrie met begeleider een stukje van Nederland laten beleven in ons museum. Een uitdagende mooie klus voor een rondleider.

Eerst wordt een aantal foto's gemaakt van de hele groep op het entreeplein, met molen, tram en Westerstraat, waarna we opsplitsen in vier deelgroepen. Van de jongeren spreken enkelen een beetje Engels en soms wat woorden Nederlands maar veel is dat niet zodat een visuele rondleiding met veel activiteit en voelen en ruiken mijn keuze is. De begeleiders laten veel aan de jongeren over gelukkig, en die zijn goed in staat om elkaar in eigen taal bij te praten over wat er te beleven is. Ook zijn de mobieltjes zeer ruim vertegenwoordigd zodat van vrijwel alles een foto wordt gemaakt.

Mijn jongeren (waaronder meer dan de helft meisjes) starten bij Saskia in Staphorst en dat is een gouden greep: Saskia draagt een gestipt mutsje en volledig Staphorster dracht. Ze heeft een stapeltje extra mutsjes zodat ieder de verfstippen kan voelen. Direct worden de mutsjes opgezet (ja, ook door de jongens) en een kostelijke serie smartphone-foto's is snel gemaakt. Ik doe er een paar keer aan mee zodat je hier ook een paar foto's kunt zien.

Buiten de deel met potstal vinden we achter de stolpboerderij de nieuwe vijzel waarmee de werking van de watermolen wordt gedemonstreerd. Veel jongens zijn sterk en krijgen al snel een flinke plens water naar boven.

Via de Stolpboerderij met de gruppenstal en de enorme binnenhooiberg, bereiken we het molenpunt en de brug van Ouderkerk a/d Amstel. Ook hier natuurlijk een enorme groepsfoto, al is het maar omdat ieder bruidspaar hier de favoriete plaatjes schiet.

In de bakkerij snuiven we de heerlijke geuren op die alle jonge harten sneller doen kloppen. Veel foto's van de takkenoven en van veel details in de vitrines.

In de wasserij kunnen zowel de jongens als de meisjes even aan het werk in de schrob-kamer en later laten zowaar twee jongens zich verleiden tot de twee kniezitbakjes bij de spoelbak. Nadat ze door hebben hoe je daar moet spoelen, flitsen alle smartphones weer om deze helden te vereeuwigen.

In de smederij smeedt Patrick een spijker/nagel voor de groep en een van de meisjes is overdonderd en dolblij met het eindproduct dat ze cadeau krijgt.

Met de tram rijden we een stukje naar Hoogmade en na de verwondering lopen we door naar Sarah die op Varik de maaltijd aan het bereiden is. Veel belangstelling voor het fornuis en op de deel voor de hondenkarn.

Via Giethoorn en de paltrokmolen lopen we naar de picknickloods waar alle groepen samen lunchen. Met moeite kan de groep nog even wachten met fietsen op het plein en met varen via het pontje.

Ik ben er van overtuigd dat deze jongeren in hun verdere leven het Openluchtmuseum nooit meer zullen vergeten en hopelijk keren ze ooit als gesettelde Medelanders met hun gezinnen terug.

Wietze Landman, 28 september 2016.

Internationale groep via evenementen-bureau

Een internationale groep met veel Amerikanen (voertaal Engels dus) vergadert enkele dagen in de omgeving van Arnhem en wil een ontspanningsdag in het Openluchtmuseum. De te bezoeken locaties en de diepgang van de informatie is echter wel tevoren vastgesteld in de opdrachtbevestiging.  Bij 30 graden een echte uitdaging voor de vier rondleiders van deze morgen.

Na een start bij de Westerstraat (historie NOM, Turken-pension,armoede pottebakkersgang en het café) bezoeken we het blauw loshoes en de rosoliemolen. Omdat een van de molenaars met spoed is weggeroepen wegens familie, kunnen de stampende oliepersen niet draaien vandaag.

In Staphorst verwelkomt Saskia ons met uitleg over de streekdracht (die ze nu niet draagt vanwege de 30 graden). Via de potstal en de nieuwe zelf te bedienen vijzel om water op te pompen, lopen we naar de paltrokmolen waar Marc een demonstratie geeft van de werkende zaagramen.

Via het molenpunt bij de ophaalbrug bereiken we het Zaanse Koopmanshuis.

Omdat het geplande uur al ruim is overschreden lopen we in iets te grote haast via ambachtsbuurt en tramremise langs de Freia fabriek naar de herberg de Hanekamp waar de lunch geregeld is.

Eigenlijk is het geplande uur veel te kort voor de voor deze rondleiding vol vastgelegde objecten waarbij is aangegeven dat de groepsleden voornamelijk weetjesmensen zijn die veel serieuze info willen ontvangen.  In die zin was ik als rondleider niet tevreden omdat ik het uur met drie kwartier heb overschreden wat niet bij allen in goede aarde viel (consumptiebonnen moesten voor 12 uur zijn opgemaakt wat niet echt meer lukte; vreemde regel trouwens)

Een belangrijk deel van de groep liep echter gewoon mee naar de Hanekamp en gaf aan tevreden te zijn met de rondleiding.

Gecompliceerde zomervakantie-periode

Door het overlijden van zowel mijn moeder als mijn schoonmoeder vlak na elkaar zijn er in juli en augustus voor mij geen rondleidingen geweest. Ook de rondleiderspicknick heb ik moeten missen, vandaar ook geen verslag hiervan.

In de drukke september- en oktober-periode hoop ik de schade weer wat in te halen.

Rondleiders in 50-er jaren kleding tijdens 20-jarig tramjubileum

Het weekend van 18 en 19 juni 2016 was tramjubileumweekend en dat was voor veel rondleiders een nieuwe uitdaging. Speciale tramrondleidingen vanaf de tramremise (en niet meer vanaf het Zaanse plein) vereisten wel even wat voorstudie van ons maar dan maak je ook vele families blij; in ieder geval veel vaders want het was ook nog Vaderdag en Vriendendag.

Met collega Annemieke als mijn vrouw in de blauwe tram naar Katwijk

Het mooiste vond ik echter het 50-er jaren theaterspel dat Cora, Mariet, Annemieke en ik mochten spelen in de diverse trams tussen het nietsvermoedende publiek. Annemieke deed dat geweldig met een vol Leids accent; ze showde haar nieuwe Tweka badpak (dat ze in de Margriet had gezien) had zuurtjes en Exota limonade in de strandmand. Sandra O had voor prachtige jurken hoeden en costuums gezorgd in gepaste stijl. Een heerlijk feest was het tussen gewone gezinnen en ook heel veel fotograferende tramliefhebbers.

Theater spelen tijdens het tramjubileum

Aktieve oudere Amsterdamse dames op avontuur in stromende regen

Vandaag een bijzondere groep dames op leeftijd uit Amsterdam; ze willen graag naar de Westerstraat maar als groep zullen we er nooit komen; hoe kan dat nou ?

Met collega Wim delen we de groep in tweeën waarna we ieder zelf bepalen hoe we door het park gaan lopen.

Na een start bij de paltrokmolen die mede aan de wieg stond van het welvarende Amsterdam in de 17de eeuw, lopen we bij dreigende luchten door naar de wasserij waar Connie ons hartelijk ontvangt met een goed verhaal. We zijn nog niet binnen of het begint te stortregenen dus Con maakt er een wat langere presentatie van. Als na een kwartier de bui nog niet voorbij is besluiten we toch snel naar de halte tramremise te lopen waar we een conducteur helaas drijfnat hebben laten regenen omdat hij de rolstoelbrug moest uitklappen. Eenmaal binnen in de warme tram komt ieder weer een beetje op verhaal en verdwijnen de koude natte handen snel.

Bij de halte Grote Weide staat de Westerstraat op het programma maar helaas regent het nog steeds pijpenstelen dus ik besluit hier niet uit te stappen met deze kwetsbare groep. Bij de Westerstraat is een groot deel van het rondleidersverhaal tenslotte buiten. \

Bij de halte Dingenliefde snellen de fitte ouderen zich naar de blauwe deuren van het depot waar we binnen genieten van de enorme rommelzolder van de Kastanjelaan.

Als de ergste regen voorbij is lopen we naar het Groene Kruis gebouw dat ook op het wensenlijstje van de groep staat. De lucht van lysol maakt direct de tongen los en de zingende blote man in bad doet de rest. Willem Drees heeft het allemaal mogelijk gemaakt met zijn wetten op de kruisgebouwen en gezondheidszorg,

De Tilburgse huisjes zijn een grote Aha-Erlebnis voor de dames en met de tram komen we na dit avontuur vol verhalen aan de lunchtafel in de Kasteelboerderij.

Middelbare scholieren lopen thema-rondleidingen

Vandaag een drukke dag in het museum met meer dan 900 scholieren in allerlei projecten.

Drie groepen van 20 scholieren van VMBO tot HAVO lopen vandaag enkele themarondleidingen. Ik mag  tweemaal met een groep op stap met als motto "eten en drinken".
Met de eerste groep, voornamelijk jongens, bezoek ik het blauw loshoes (eenpots maaltijden) en aansluitend de rosoliemolen (van vlasbollen tot lijnzaadolie).
Met de tram bezoeken we vervolgens even het Groene Kruisgebouw (beetje buiten het thema) en vervolgens de bierbrouwerij. Naast een goed uitleg van het brouwproces krijgen de jongens een glaasje wort te drinken (eerste stadium van bier, nog zonder alcohol). Tevens de uitleg waarom kinderen vroeger bier dronken in plaats van water.  Een boterbabbelaar rondt dit verhaal af.
Via de dodendraad die tot veel aktiviteiten leidt (wel stoer om even via het houten raampje door de draad te kruipen die onder 6000 volt stroom staat) bereiken we de papierschepperij en de standerdmolen waar graan tot meel wordt vermalen. Rogge voor het roggebrood (ontbijt van de armen) hoeft niet gemalen te worden, maar tarwe wel.
We hebben maar een uurtje dus met een kleine spurt bereiken we als laatste groep net op tijd het entreeplein waar mijn tweede groep al wacht.

De tweede groep bestaat voornamelijk uit meisjes van Havo-3 versneld en ik besluit dit keer een ander traject te nemen. Wel weer eerst de rosoliemolen met een prima verhaal van de molenaar. Dan de tram naar Dingenliefde waar we het Indisch Achtererf bezoeken. Esther neemt de meisjes snel mee in haar Bruynzeel keuken en wil wel eens weten hoe vaak men aardappelen eet en hoe vaak rijst. De invloed van de Indische keuken op Nederland is duidelijk.

Dan naar de Delftse molen. De meiden hebben er zin in en racen de trappen op naar boven waar molenaar Marcel een goed verhaal vertelt over het malen van graan en over het scherpen van de molenstenen dat om de 6 weken moest gebeuren. Er draaien in deze molen maar liefst 4 paar molenstenen parallel zodat er een enorme productiecapaciteit ontstond, en dat in de 17de eeuw.

Via de standerdmolen bereiken we na een uur weer het entreeplein. Meer zit er helaas niet in in een uur. Graag was ik nog naar een paar meer lokaties gegaan. De groep was overigens met het thema arm-en-rijk ook al op een aantal van mijn favoriete lokaties geweest, zoals Varik en de Koopmanswoning.

Ik vond het een goed bestede prima morgen maar ik hoop dat er voor deze groepen een half uur bij kan komen.