zondag 31 maart 2019



               Welkom bij de rondleiders van het Nederlands Openluchtmuseum


Ons museum is  vanaf 29 maart 2019 weer volledig open: het zomerseizoen is begonnen. Geniet van het jaarthema "Gruwelijk Lekker" en van de volledig vernieuwde speeltuin.

De eerstvolgende rondleidersbijeenkomst is nog niet bekend.

Inmiddels hebben we kennisgemaakt met onze nieuwe coördinator voor de rondleiders: Karin Huisman.  Anneke Koelman blijft onze vaste planner van rondleidingen.


Laatste dag zomerseizoen 2018 (foto Kees van Leeuwen)




Rondleidersuitstap 2017 naar Park De Hoge Veluwe


Deze weblog is bedoeld voor het uitwisselen van praktische informatie voor en over de rondleiders die als vrijwilliger werken bij het Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem.

Grote gezamenlijke rondleidersbijeenkomsten zijn er sinds 2015 steeds minder. Tegenwoordig hebben we eens in de paar maanden een bijeenkomst bij een object (pand) waarbij een conservator of anderszins goede kenner van het object, een verhaal houdt over het leven in en rond dit object.

Rondleiding met gepensioneerden van grote bank in november 2017

Anneke K.  benadert ons  regelmatig digitaal over de te lopen rondleidingen. Ook is zij bij alle vergaderingen aanwezig, tezamen met Suzanne B die de rondleidersorganisatie aanstuurt. Plenaire vergaderingen worden niet meer gehouden.

Rondleiders werkten tot de verzelfstandiging van het museum (1987) vanuit de Vereniging Vrienden van het Openluchtmuseum in het museumpark. Nu hebben alle rondleiders een vrijwilligersovereenkomst met het Openluchtmuseum zelf.

Op deze weblog houd ik specifieke ervaringen bij die ik tijdens het geven van rondleidingen ben tegengekomen.

In volgende berichten over diverse rondleidingen vind je nog oudere rondleidersfoto's  die soms helpen met het vinden van de juiste namen bij de juiste gezichten.

vrijdag 1 maart 2019

Canon rondleiding door een koud museumpark

Vandaag mag ik met collega's Annemieke en GerardB een canonrondleiding verzorgen voor een grote groep eerstejaars studenten van een school voor toerisme en evenementen.
Met mijn "klas" loop ik na een korte introductie in de koude wind voor Harreveld naar de deel van Staphorst waar enkele koeien liggen in de vergrote potstal.
Via de zelf te bedienen spiraal bij de poldermolen komen we bij de gele brug van Ouderkerk waar we allereerst een groepsfoto maken van klas en begeleider. Van hieruit zien we vier verschillende molentypen waarvan met name de paltrok houtzaagmolen veel heeft bijgedragen aan onze welvaart in de 17de eeuw.
We lopen door de Zaanse buurt naar de wevershuisjes die gelukkig bemand zijn en lekker warm; de meeste studenten hadden de kleding nog berekend op de afgelopen warme lentedagen. Na een prima uitleg van onze weversgroep gaan we opgewarmd op weg naar de wasserij-blekerij van Overveen. Ondanks de werk-in-uitvoering-situatie bij de rosmolen kan ik toch prima mijn verhaal kwijt over de leef- en werksituatie in de wasserij. Eens per maand de was doen vinden velen al achterlijk lang, maar eens per halfjaar slaat toch alles; en dan ook nog eens een week lang je ondergoed dragen.

Via het urinoir uit Deventer en de standerdmolen komen we in het woongedeelte van Staphorst waar we met de deur in huis vallen met gelukkig brood op de plank.  De geschiedenis van de beschilderingen door Goldstein komen prima binnen. Omdat ik de naam vergeten was zijn enkele leerlingen druk aan het googelen en zo vinden ze de geschiedenis van Goldstein die in de oorlog werd weggevoerd naar een nazivernietigingskamp.

Dan op weg naar het Auditorium waar ik twee groepen de door Huber Slings vernieuwde presentatie tot de Canon kan laten zien als introductie op het volgende actieve bezoek aan de canon: de studenten gaan daar opdrachten van school uitvoeren.

Met een paar woorden van dank van verschillende studenten, neem ik hier afscheid van de groep. Ondanks de kou is er veel blijven hangen, in mijn beleving.

dinsdag 15 januari 2019

Inburgeren op een gladde glijbaanhelling met autobanden

Een groep inburgerende studenten van een hogeschool uit Overijssel blijkt al redelijk goed Nederlands te spreken als we de studenten in drie groepen verdelen (3 rondleiders).
We maken een routeverdeling waarbij mijn groep als eerste direct de tram pakt naar de andere kant van het museumpark.
Vanmorgen heeft de groep al kennisgemaakt met de Canon van Nederland en nu wil men graag kennismaken met het echte leven in een oud Hollandse winter.
In de tram is het nog even warm, maar buiten is het guur en koud en daar zijn de meeste studenten niet echt op gekleed.
Bij de halte Dorp duiken we direct de tramremise in waar de ruimte wordt verwarmd met heerlijk blazende heaters.  Omdat mijn groep uit voornamelijk mannen bestaat, is men duidelijk geïnteresseerd in de geschiedenis van de trams in Nederland en de redenen waarom deze in ons museum rijden.

Na deze warme uitstap lopen we via de VGL loods naar de ook best aangename smederij. Hier is direct veel herkenning voor de studenten uit Syrië en de Afrikaanse landen. Mark is druk met het smeden van een speciale maat kachelpijp; mooi om te zien.

Op het winterse plein in de Zaanse buurt kan een krachtmeting bij de Kop van Jut niet uitblijven waarmee een ouderwets stukje kermiscultuur van Nederland  tot de inburgering behoort.

Even de heerlijke geuren opsnuiven in de bakkerij waar de takkenoven brandt. Dan geeft de begeleider aan dat de jongens in ieder geval een keer van onze glijsbaan bij de Delftse Molen gebruik willen maken. Niet een voor de hand liggend doel voor een rondleiding maar het is een rustige dag dus we kunnen direct op de baan terecht. Het huisje van Rietveld krijgt weinig aandacht. Van de architect Rietveld heeft nog nooit iemand gehoord, en dat neem ik ze niet kwalijk op onze route naar de glijsbaan.

Deze enorme glijbaan met autobanden is een groot succes voor de mannen en ook voor de vrouwen inclusief de begeleidster.  Ook de groep van Niek zie ik even later de glijsbaan betreden. Ja toch wel een  echte winterse traditie zoals we al eerder uit de stukken van Leendert konden vernemen.

Via de standerd molen uit Huizen (groepsfoto, helaas niet met mijn toestel) en de Stolp (fluisteren in de hooiberg want er wordt net een winterverhaal verteld) bereiken we het entreegebouw waar ook de andere groepen zijn aangekomen. Na een applaus van dank (waardeer ik altijd enorm) vertrekken de studenten weer met de bus naar het Noorden.

donderdag 22 november 2018

Uitwisselproject studenten uit de Hoofddorp en Tsjechie bezoeken de Canon

Vandaag mag ik met twee collega-rondleiders een groep middelbare scholieren rondleiden langs Canonlocaties en via het Auditorium naar de Canon zelf.
Nadat ik in alle vroegte al de multimedia voorzieningen in het auditorium heb uitgetest en klaargezet, voeg ik daar nog de flipover-kleurenvellen van onze PowerPoint presentatie aan toe voor als de beamer omgeving niet zou werken. Gelukkig hebben we die vandaag niet nodig.

De coördinator van de studenten heeft de groep al verdeeld in twee Engelstalige en één Nederlandstalige groep. Met één van de Engelstalige groepen vertrek ik naar de Stolp boerderij waar het  verhaal van de rijke boer Twuyver tot leven komt. De enorme binnenshuis gebouwde hooiberg spreekt tot de verbeelding.



Via het molenpunt waar de Gouden Eeuw passeert en waar drie typen molens uit die tijd binnen kijkbereik liggen, komen we via de tolbrug van Ouderkerk bij het rijke Koopmanshuis van Honig, de handelaar in oliehoudende zaden.
Na enig aandringen maak ik toch ook het Chinese restaurantje even open voor de studenten. Ondanks de rommel herkennen veel van de jongelui toch deze oude inrichting van wat ook hun restaurant zo nu en dan geweest is met hun ouders.

Tot mijn vreugde kan ik met de sleutelbos ook even de wasserij in, al staat die droog in de winter. Het indrukwekkende interieur met de rosmolen en de stampkuipen  maakt ook nog veel tongen los als er niets draait. En het vertelt wel zo rustig zonder herrie.

Via de weegbrug en het urinoir uit Deventer bereiken we het Rietveld huisje. Van Rietveld blijkt geen ven de studenten ooit gehoord te hebben, wat me erg bevreemdt.

Bij de Delftse stellingmolen vertel ik bij het monumentje het verhaal van de evacuatie van Arnhem in de Tweede Wereldoorlog en van de bewoning van het museum waaronder ook enkele verzetslieden zaten. De nazi's hebben Zwiers hier helaas betrapt en gedood.

Ook de papierschepmolen kan ik even openen met de sleutelbos en ook hier is het interieur indrukwekkend ondanks de waterbakken die onder zeilen verstopt zijn. Het hoe en waarom van het papier scheppen uit lompen-pulp kan ik toch enigszins kwijt.

Dan moeten we nog rennen naar de gele standerd molen om op tijd te zijn voor de afgesproken groepsfoto. Helaas zijn slechts twee van de drie groepen aanwezig. Vanmiddag maken ze hier zelf nog een totaalfoto.



Dan snel naar het Auditorium voor de introductie op de Canon. Twee van de drie groepen krijgen van de begeleiders toestemming om eerst even wat te gaan eten in het Canon-restaurant waardoor we wat uitlopen.  Nadat ik in de introductie heb verteld wat de groep te wachten staat in de Canon, mogen ze naar de kluisjes stormen en vervolgens op eigen initiatief de hele Canon ontdekken.

Ben ik tevreden ?  Bedenkend dat de studenten aan de vierde dag van hun schoolreis bezig zijn en daarna weer huiswaarts keren (waardoor de vermoeidheid behoorlijk heeft toegeslagen) kan ik goed tevreden zijn. Of zij ook allemaal hebben genoten ?  Aan hun gezichten te zien wel al kostte het me veel moeite om de groep een beetje bij elkaar te houden; helaas geen Nederlandse begeleider in mijn groep.

vrijdag 12 oktober 2018

Bedrijfsuitje met Canon rondleiding

Vandaag mag ik weer eens een Canon rondleiding verzorgen, ditmaal voor medewerkers van een fabriek van zonweringen die een bedrijfsuitje houden in ons museum.

Van te voren loop ik even binnen in het auditorium naast de Canon om de laptop en beamer op te starten en in te loggen op het rondleiders account. Gelukkig, alles werkt zoals het bedoeld is.

De groep zit lekker te lunchen in de Hanekamp als ik ze kom halen voor het eerste deel: de rondleiding langs enkele Canon gerelateerde presentaties in het museumpark.

We starten bij de naastgelegen JA-knikker die door de meeste medewerkers direct kan worden gerelateerd aan de olievelden bij Schoonebeek, al komt deze dan uit Rotterdam. We lopen door het verhaal van de fossiele brandstofwinning in Nederland en de gevolgen voor Groningen.

In het Zeeuwse kerkje staan we even stil bij de Statenbijbel waar het hart van velen niet echt blijkt te liggen.
De watersnoodwoning spreekt meer tot de verbeelding met de problemen van de eeuwige strijd van Nederland tegen het water.

We lopen door de expositie van de eerste wereldoorlog in Budel en stuiten buiten op de dodendraad die tussen België en Nederland was gespannen door de Duitsers. Daar kom ik voor het eerst een van de 15 groepjes tegen van de rondleidingen voor een grote overheids-instelling. Opvallend dat het museum zo groot is dat je geen last van elkaar hebt op deze erg drukke dag.

Via de drukkerij, waar een collega de historie van de boekdrukkunst uitlegt aan de hand van houten en metalen zet-letters, lopen we langs het verdwenen openluchttheater naar de papiermolen. waar collega Bé helder laat zien hoe je papier kunt scheppen uit verknipte en gestampte lompen.

Bij de Standerd-molen vertel ik over de verschillende molentypes in het museum en het belang daarvan voor de welvaart van Nederland.

Eenmaal in het Auditorium geef ik met onze PowerPoint presentatie uitleg over wat hen te wachten staat in de 5 Canon-kamers.

De groep gaat nu zelf de Canon in en ik sluit netjes de apparatuur af in het Auditorium.

dinsdag 9 oktober 2018

Rondleidersuitstap naar Tegelmuseum en Burgers Zoo

Rondleidersuitstap dinsdag 9 oktober




De rondleiders van ons museum hebben dinsdag 9 oktober hun jaarlijkse uitstapje gemaakt dat op de valreep prima was georganiseerd door Anneke Koelman en Karin Huisman. Met vele deelauto’s reden we naar Otterlo waar we ontvangen werden door conservator Johan van het Tegelmuseum.  We leren hoe al in de 17e eeuw kunstig wandtegels worden beschilderd en gebakken. Het lukt de Chinezen maar niet om deze na te maken (te dik en te zwaar). Johan vertelt gedreven over de lange weg van Hollandse klei via porselein (Chinese specialiteit) naar geperste tegels in vele kleuren. Een boeiend bezoek.
Na een lunch in een pannenkoekenhuis in Schaarsbergen, gaan we verder in Burgers Zoo waar een collega van onze rondleidster Lies ons inwijdt in de geheimen van de vlindertuin (Mangrove) en de zeekoeien. Eenmaal buiten bewonderen we de Gibbon apen die de bekende schreeuwen ten gehore brengen die we zo goed kennen van de parkeerplaats van ons museum.

Het was een schitterende ontmoetingsdag.

foto's: Wietze Landman


maandag 1 oktober 2018

Zangvereniging komt een dag met de PlusBus

Op deze zonnige vrijdag in september mag ik met collega rondleiders Mariet en Evaline de PlusBus rondleiden, ditmaal samengesteld uit vele zangers en zangeressen uit Brabant.
De organisatie deelt de groepen altijd al in middels  rode, groene en witte badges. Ik mag de witte groep rondleiden en ik start bij de Paltrok molen waar zoveel geschiedenis van Nederland in zit. Via de Poldermolen bereiken we de ophaalbrug uit Ouderkerk waar we een poging doen tot groepsfoto maar dat lukt niet helemaal door het vele andere publiek dat van de brug gebruik maakt.


We bewonderen de familie Honig en haar geschiedenis in de Koopmanswoning waar vooral de tuin aan de Zaan erg in de smaak valt. Omdat er ditmaal geen rollators en rolstoelen in de groep zitten, kunnen we overal komen. Een van de zangers is zelfs nog fit genoeg voor een ritje op een oude fiets op het Zaanse Plein.
Bij de bakker genieten we van de geuren en van het vol brandende vuur in de takkenoven.

De wasserij is altijd weer een belevenis voor iedere groep. Weliswaar is er geen wasvrouw, gelukkig draait alles wel zodat ik zelf het verhaal kan houden over de was die maar tweemaal per jaar wordt gedaan. Ook de bleek en de spoelbak openen nog vele ogen.

Via de ambachtsbuurt bereiken we de tramremise waar we op de tram stappen naar de Tilburgse huisjes.

Eerst bezoeken we nog het Groene Kruisgebouw dat erg in de smaak valt.

Alle drie de rondleiders hebben hetzelfde idee gehad om met deze Tilburgse groep te eindigen in de Tilburgse huisjes. Een beetje chaotisch einde dus wel maar velen bedanken me toch nog even voor de interessante rondleiding.